Arıcıya cevap
24 terim

Arı besleme sözlüğü

Rehberlerde geçen arıcılık ve metabolizma terimlerinin bir iki cümlelik açıklamaları.

İnvertaz
Arının tükürük bezlerinden salgılanan ve nektardaki sakkarozu glikoz ile fruktoza ayıran enzim. Nektarın bala, şurubun da depolanabilir stoğa dönüşmesinde ilk kimyasal adımı atar.
Bal midesi (kursak)
Tarlacı arının nektarı ve suyu kovana taşımak için kullandığı, sindirim kanalının ön kısmındaki genişleyebilir kese. İçindeki yük sindirilmeden kovan arılarına aktarılır.
Hipofaringeal bez
Genç işçi arının başında bulunan ve arı sütünün protein kısmını üreten bez çifti. Bakıcı arı polenle iyi beslendiğinde gelişir, yalnız şurupla beslendiğinde küçük kalır1.
Vitellogenin
Arının yağ dokusunda üretilen ve kanda taşınan bir depo proteini. Kışlık arının uzun ömrü, oksidatif strese direnci ve arı sütü üretimi bu proteine bağlıdır23.
Yağ dokusu
Arının karın boşluğunu kaplayan, enerjiyi glikojen ve yağ olarak saklayan doku. Uzun süre beslenilemeyen dönemlerde yakıt sağlar4.
Arı ekmeği (perga)
Petek gözlerine bastırılıp bal ve salgılarla korunan polen. Koloninin protein deposudur; arılar taze depolanmış olanı tercih eder5.
Kışlık arı
Sonbaharda yavru bakımı azaldığında çıkan, yağ ve vitellogenin deposu dolu, birkaç ay yaşayabilen işçi arı. Koloniyi baharın ilk yavrularına kadar taşıyan kuşaktır6.
Salkım
Hava soğuduğunda arıların ana arının çevresinde sıkıca toplanarak oluşturduğu küme. Dış katmandaki arılar yalıtım yapar, içtekiler kas titreşimiyle ısı üretir.
Tarlacı
Kovan dışında nektar, polen, su ve reçine toplayan yaşlı işçi arı. İşçiler genellikle yaşamlarının üçüncü haftası civarında tarlacılığa başlar7.
Bakıcı arı
Larvaları ve ana arıyı besleyen genç işçi arı. Polenden aldığı proteini hipofaringeal bezlerinde arı sütüne dönüştürür.
HMF (hidroksimetilfurfural)
Şekerli karışımlar ısıtıldığında ya da uzun süre sıcakta bekletildiğinde oluşan, arıya zehirli bileşik8. Bal Tebliği'ne göre balda en fazla 40 mg/kg bulunabilir9.
Teşvik beslemesi
Ana arının yumurtlamasını ve koloninin gelişimini hızlandırmak için az miktarda, sık aralıklarla verilen seyrek şurup ya da kek. Genellikle ilkbaharda ve bal akımından önce yapılır10.
Polen ikamesi
Doğada polen bulunmadığında proteini karşılamak için verilen, soya unu, maya ya da alg gibi malzemelerle hazırlanan yem. İlkbahar denemesinde polen kadar iyi sonuç verdiği yıllar oldu11.
Mikrobiyota
Arının bağırsağında yaşayan bakteri topluluğu. Polenin sindirimine, bazı zararlı şekerlerin işlenmesine ve patojenlere karşı korunmaya katkı verir12.
Gilliamella
Bal arısı bağırsağının çekirdek bakterilerinden biri. Bazı suşları arıya zararlı olabilen mannoz gibi şekerleri işleyebilir13.
Snodgrassella
Arı bağırsağının duvarına tutunan çekirdek bakteri. Genç arıya bakıcı arılarla temas yoluyla geçer14.
Nosema
Arının orta bağırsak hücrelerine yerleşen mikrosporidyum paraziti; Nosema ceranae en yaygın türdür. Beslenme durumu arının bu parazite toleransını etkiler15.
Peritrofik zar
Orta bağırsakta besini saran ve bağırsak duvarını sürtünmeden, mikroplardan ve polen kırıntılarından koruyan ince, geçirgen kılıf. Sindirim enzimleri bu zardan geçerek besine ulaşır.
Trehaloz
Böcek kanında (hemolenf) dolaşan başlıca şeker; uçuş kaslarına hızlı enerji sağlar. Beslenme stresi ve pestisit birlikte olduğunda hemolenfteki trehaloz %27 azaldı16.
Glikojen
Şekerin yağ dokusunda ve kaslarda depolanan zincir hali. Arı ihtiyaç duyduğunda glikojeni yeniden şekere çevirip yakar4.
Arı sütü
Bakıcı arıların baş bezlerinden salgıladığı, larvaların ve ana arının temel besini. Ağırlığının %15'e kadarı proteindir17.
Nektar akımı
Bölgedeki bitkilerin bol nektar verdiği ve koloninin hızla bal biriktirdiği dönem. Bu dönemde ballık takılıyken şurup verilmez9.
Yağma
Güçlü kolonilerin zayıf kovanlara saldırıp ballarını taşıması. Kıtlık dönemlerinde açıkta bırakılan şurup, dökülen bal ve uzun süre açık kalan kovanlar yağmayı başlatır.
1:1 ve 2:1 şurup
Şekerin suya ağırlıkça oranı: 1:1 şurup 1 kg şeker + 1 kg su, 2:1 şurup 2 kg şeker + 1 kg sudur. Seyrek 1:1 gelişimi teşvik eder, koyu 2:1 kış stoğu içindir10.

Kaynaklar

  1. DeGrandi-Hoffman G ve ark. (2010). The effect of diet on protein concentration, hypopharyngeal gland development and virus load in worker honey bees (Apis mellifera L.). Journal of insect physiology. doi:10.1016/j.jinsphys.2010.03.017 · Türkçe özet
  2. Amdam GV, Omholt SW (2002). The regulatory anatomy of honeybee lifespan. Journal of theoretical biology. doi:10.1006/jtbi.2002.2545 · Türkçe özet
  3. Seehuus SC ve ark. (2006). Reproductive protein protects functionally sterile honey bee workers from oxidative stress. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. doi:10.1073/pnas.0502681103 · Türkçe özet
  4. Arrese EL, Soulages JL (2010). Insect Fat Body: Energy, Metabolism, and Regulation. Annual Review of Entomology. doi:10.1146/annurev-ento-112408-085356 · Türkçe özet
  5. Anderson KE ve ark. (2014). Hive‐stored pollen of honey bees: many lines of evidence are consistent with pollen preservation, not nutrient conversion. Molecular Ecology. doi:10.1111/mec.12966 · Türkçe özet
  6. Mattıla HR, Otıs GW (2007). Dwindling pollen resources trigger the transition to broodless populations of long‐lived honeybees each autumn. Ecological Entomology. doi:10.1111/j.1365-2311.2007.00904.x · Türkçe özet
  7. Nelson CM ve ark. (2007). The gene vitellogenin has multiple coordinating effects on social organization. PLoS biology. doi:10.1371/journal.pbio.0050062 · Türkçe özet
  8. LeBlanc BW ve ark. (2009). Formation of hydroxymethylfurfural in domestic high-fructose corn syrup and its toxicity to the honey bee (Apis mellifera). Journal of agricultural and food chemistry. doi:10.1021/jf9014526 · Türkçe özet
  9. Tarım ve Orman Bakanlığı (2020). Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7). Resmî Gazete 31107, 22.04.2020. bağlantı · Türkçe özet
  10. Honey Bee Health Coalition (2024). Honey Bee Nutrition Guide. Honey Bee Health Coalition. bağlantı · Türkçe özet
  11. Mattila HR, Otis GW (2006). Influence of pollen diet in spring on development of honey bee (Hymenoptera: Apidae) colonies. Journal of economic entomology. doi:10.1603/0022-0493-99.3.604 · Türkçe özet
  12. Motta Evs, Moran NA (2024). The honeybee microbiota and its impact on health and disease. Nature reviews. Microbiology. doi:10.1038/s41579-023-00990-3 · Türkçe özet
  13. Zheng H ve ark. (2016). Metabolism of Toxic Sugars by Strains of the Bee Gut Symbiont Gilliamella apicola. mBio. doi:10.1128/mbio.01326-16 · Türkçe özet
  14. Powell JE ve ark. (2014). Routes of Acquisition of the Gut Microbiota of the Honey Bee Apis mellifera. Applied and environmental microbiology. doi:10.1128/aem.01861-14 · Türkçe özet
  15. Di Pasquale G ve ark. (2013). Influence of pollen nutrition on honey bee health: do pollen quality and diversity matter?. PloS one. doi:10.1371/journal.pone.0072016 · Türkçe özet
  16. Tosi S ve ark. (2017). Neonicotinoid pesticides and nutritional stress synergistically reduce survival in honey bees. Proceedings. Biological sciences. doi:10.1098/rspb.2017.1711 · Türkçe özet
  17. Buttstedt A ve ark. (2014). Origin and function of the major royal jelly proteins of the honeybee (Apis mellifera) as members of the yellow gene family. Biological reviews of the Cambridge Philosophical Society. doi:10.1111/brv.12052 · Türkçe özet