Arıcıya cevap
12 ay

Arı besleme takvimi

Her ay için koloninin metabolik durumu, kovandaki tablo, besleme ve dikkat edilecekler. Türkiye’nin ılıman bölgelerine göre yazıldı; yükseklerde ve doğuda takvim birkaç hafta geç kayar.

01

Ocak

Metabolizma
Kışlık arılar salkımda kas titreşimiyle ısı üretir; enerji bal stoğundan, uzun ömür yağ dokusu ve vitellogenin deposundan gelir12. Ilıman kıyılarda ay sonuna doğru salkım ortasında küçük bir yavru alanı başlayabilir.
Koloni
Salkım halinde, nüfus yavaş azalıyor. Uçuş yalnız ılık, güneşli günlerde temizlik uçuşuyla sınırlı.
Besleme
Kovanı açmadan arkadan kaldırarak stoğu yoklayın. Hafif gelen kovana salkımın tam üstüne şekerli kek koyun; sıvı şurup vermeyin.
Dikkat
Kapak açıp çerçeve kaldırmayın. Uçuş deliğinin ölü arıyla tıkanmasına ve kovan içindeki neme dikkat edin.
02

Şubat

Metabolizma
Yavru büyütme başladıkça salkım içi sıcaklık yükselir ve bal tüketimi hızlanır. Bakıcı arıların arı sütü üretmesi için protein ihtiyacı belirginleşir3.
Koloni
Yavru alanı küçük ama büyüyor; kışlık arılar bu yavruları beslemek için depolarını harcıyor.
Besleme
Stok azsa şekerli kek yenileyin. Dışarıda polen yoksa salkımın üstüne az miktarda proteinli kek verin; 10 kg kekin hamuruna 2,5 ml (yaklaşık 50 damla) BeePro+ katılabilir.
Dikkat
Proteinli keki salkımın erişebileceği kadar az verin; tüketilmeyen kek bozulur ve kovan zararlılarını çeker.
03

Mart

Metabolizma
İlk polenler (söğüt, badem, kızılcık) girer ve yavru alanı hızla genişler. Kışlık arıların yerini kısa ömürlü bahar arıları almaya başlar4.
Koloni
Nüfus geçiş dönemindedir: yaşlı kışlık arılar azalır, genç arılar çoğalır. Zayıf koloniler bu dönemde belirginleşir.
Besleme
Sıcak günlerde 1:1 teşvik şurubu verin5; soğumuş şurubun litresine 5 damla BeePro+ katılabilir. Polen girişi yetersizse proteinli kek sürdürülür6. İlk ilkbahar kontrolünde BeeHive+ çıta arası ve tabana 4–6 fıs uygulanabilir.
Dikkat
Soğuk geri dönüşlerde genişleyen yavru alanı üşüyebilir; kovanı gereğinden büyük bırakmayın ve şurubu akşam verin.
04

Nisan

Metabolizma
Bakıcı arıların hipofaringeal bezleri tam çalışır; koloni polen tüketiminin zirvesine yaklaşır7. Bahar polen kıtlığı aylar sonra kış kaybına dönüşebilir8.
Koloni
Hızlı büyüme, kat ihtiyacı ve oğul hazırlığı. Erkek arı gözleri ve ana arı yüksükleri görülmeye başlar.
Besleme
Dış polen ve nektar yeterliyse kek kesilir. Akıma kadar 1:1 teşvik şurubu sürebilir; BeePro+ dozu litreye 5 damladır. Ballık takıldığı gün şurup durdurulur.
Dikkat
Polen tuzağını uzun süre takılı bırakmayın9. Oğul belirtilerini haftalık kontrol edin.
05

Mayıs

Metabolizma
Tarlacılık en yüksek düzeydedir ve koloninin enerji bütçesinin büyük kısmı uçuşa gider10. Nektar invertazla glikoz ve fruktoza ayrılıp kurutularak bala dönüşür.
Koloni
Birçok ılıman bölgede ana akım başlar; nüfus zirveye yaklaşır, ballıklar dolmaya başlar.
Besleme
Ballık takılıyken şurup verilmez11. Arılığın yakınında temiz, sürekli bir su kaynağı bulundurun12.
Dikkat
Akımda verilen şurup bala geçer ve ürün bal sayılmaz13. Tarım ilaçlamalarını yakından izleyin14.
06

Haziran

Metabolizma
Yaz arıları birkaç haftalık ömürlerini yoğun tarlacılıkla tamamlar. Sıcak günlerde su toplama ve kovanı serinletme işi artar15.
Koloni
Nüfus zirvede; kıyı bölgelerde akım biter, yayla göçü yapan arılıklarda yeni akım başlar.
Besleme
Akım sürüyorsa besleme yapılmaz. Akım bitip ballıklar alınan kovanlarda stok kontrol edilir; yavru alanını besleyecek bal bırakılır.
Dikkat
Göç sırasında kovanları havalandırın ve su verin. Neonikotinoid ve beslenme stresi birlikte arı yaşamasını yarıya düşürebilir14.
07

Temmuz

Metabolizma
Hasat sonrası birçok bölgede yaz kıtlığı başlar; nektar azalır, koloni yavru miktarını düşürür16.
Koloni
Nüfus yüksek ama dış kaynak sınırlı; yağma eğilimi artar.
Besleme
Hasattan sonra her kovanda yeterli bal kalmalı. Stok çok azsa kovan içi yemlikle akşamları 1:1 şurup verilebilir; BeePro+ litreye 5 damla.
Dikkat
Kovan açık kalma süresini kısaltın, şurup ve bal dökmeyin. Varroa düzeyini izleyin; ruhsatlı ürünler ve resmî kontrol için il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın.
08

Ağustos

Metabolizma
Kışlık arıların yetişeceği dönem yaklaşır; polen azaldıkça yavru büyütme yavaşlar ve uzun ömürlü arılara geçiş başlar4. Bu arıların vitellogenin deposu bol protein ve zamanla dolar1.
Koloni
Yavru alanı daralmaya başlar; koloni kışa hazırlanan nüfusu yetiştirir.
Besleme
Polen kıtsa proteinli kek ya da polen verin; sonbahar polen beslemesi gelişimi destekledi17. Stok zayıfsa seyrek şurupla hafif teşvik yapılabilir; BeePro+ litreye 5 damla.
Dikkat
Kışlık arıları yetiştirecek yavruların sağlıklı olması gerekir; varroa kontrolünü bu ay geciktirmeyin.
09

Eylül

Metabolizma
Kışlık arılar yağ dokusu ve vitellogenin biriktirir; sonbaharda ölçülen polen girişi, yavru miktarı ve vitellogenin düzeyi kış yaşamasıyla ilişkili bulundu18.
Koloni
Yavru azalır, nüfus yaşlı yaz arılarından genç kışlık arılara döner.
Besleme
Kış stoğunu 2:1 şurupla tamamlayın5; soğumuş şurubun litresine 5 damla BeePro+. Polen yoksa proteinli kek sürdürülür19. Kontrollerde BeeHive+ çıta arası ve tabana 4–6 fıs, 10–15 günde bir.
Dikkat
2:1 şurubu hızlı ve büyük partilerle verin ki arı onu kurutup kapatabilsin. Yemlikte şurup bekletmeyin.
10

Ekim

Metabolizma
Yavru büyütme biter ya da çok küçülür; kışlık arılar ömür uzatan protein depolarını korur20.
Koloni
Salkıma hazırlık; nüfus kışlık arılardan oluşur. Zayıf koloniler birleştirilir.
Besleme
Soğuklar başlamadan şurup beslemesini bitirin. Ilıman bölgelerde haftalık protein keki denenebilir21; 10 kg keke 2,5 ml BeePro+. Kışlatma öncesi BeeHive+ tek sefer 6–10 fıs.
Dikkat
Geç verilen şurup kurutulamaz ve kovanda nem yaratır. Uçuş deliğini daraltın, fare önlemi alın.
11

Kasım

Metabolizma
Salkım oluşur; arılar metabolizmayı düşürerek enerji tasarrufu yapar, ısı yalnız salkım içinde tutulur22.
Koloni
Yavrusuz ya da çok az yavrulu. Ilıman kıyılarda güneşli günlerde polen girişi sürebilir.
Besleme
Stoğu tartarak kontrol edin; eksik kovana çıta üstüne şekerli kek koyun23. Sıvı şurup vermeyin.
Dikkat
Kovanı açmayın; rüzgârı kesin ve kovanı hafif öne eğik tutarak suyun dışarı akmasını sağlayın.
12

Aralık

Metabolizma
Kışlık arılar sonbaharda biriktirdikleri yağ ve proteinle yaşar; salkım stok üzerinde yavaşça yukarı doğru ilerler2.
Koloni
Salkım halinde, sessiz. Ölü arı birikimi normaldir, ancak ani artış dikkat ister.
Besleme
Ayda bir arkadan kaldırarak stok yoklayın; hafif kovanlara salkımın üstüne şekerli kek yerleştirin.
Dikkat
Kar ve buzla uçuş deliğinin kapanmasına izin vermeyin. Kovanı darbe ve sarsıntıdan koruyun.

Kaynaklar

  1. Amdam GV, Omholt SW (2002). The regulatory anatomy of honeybee lifespan. Journal of theoretical biology. doi:10.1006/jtbi.2002.2545 · Türkçe özet
  2. Arrese EL, Soulages JL (2010). Insect Fat Body: Energy, Metabolism, and Regulation. Annual Review of Entomology. doi:10.1146/annurev-ento-112408-085356 · Türkçe özet
  3. Buttstedt A ve ark. (2014). Origin and function of the major royal jelly proteins of the honeybee (Apis mellifera) as members of the yellow gene family. Biological reviews of the Cambridge Philosophical Society. doi:10.1111/brv.12052 · Türkçe özet
  4. Mattıla HR, Otıs GW (2007). Dwindling pollen resources trigger the transition to broodless populations of long‐lived honeybees each autumn. Ecological Entomology. doi:10.1111/j.1365-2311.2007.00904.x · Türkçe özet
  5. Honey Bee Health Coalition (2024). Honey Bee Nutrition Guide. Honey Bee Health Coalition. bağlantı · Türkçe özet
  6. Mattila HR, Otis GW (2006). Influence of pollen diet in spring on development of honey bee (Hymenoptera: Apidae) colonies. Journal of economic entomology. doi:10.1603/0022-0493-99.3.604 · Türkçe özet
  7. DeGrandi-Hoffman G ve ark. (2010). The effect of diet on protein concentration, hypopharyngeal gland development and virus load in worker honey bees (Apis mellifera L.). Journal of insect physiology. doi:10.1016/j.jinsphys.2010.03.017 · Türkçe özet
  8. Requier F ve ark. (2016). The carry‐over effects of pollen shortage decrease the survival of honeybee colonies in farmlands. Journal of Applied Ecology. doi:10.1111/1365-2664.12836 · Türkçe özet
  9. Schmickl T, Crailsheim K (2001). Cannibalism and early capping: strategy of honeybee colonies in times of experimental pollen shortages. Journal of comparative physiology. A, Sensory, neural, and behavioral physiology. doi:10.1007/s003590100226 · Türkçe özet
  10. Harrison JF, Fewell JH (2002). Environmental and genetic influences on flight metabolic rate in the honey bee, Apis mellifera. Comparative biochemistry and physiology. Part A, Molecular & integrative physiology. doi:10.1016/s1095-6433(02)00163-0 · Türkçe özet
  11. Tarım ve Orman Bakanlığı (2020). Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7). Resmî Gazete 31107, 22.04.2020. bağlantı · Türkçe özet
  12. Kühnholz S, Seeley TD (1997). The control of water collection in honey bee colonies. Behavioral Ecology and Sociobiology. doi:10.1007/s002650050402 · Türkçe özet
  13. Avrupa Komisyonu (2023). From the hives: EU coordinated action to deter certain fraudulent practices in the honey sector (2021-2022). European Commission, Knowledge for Policy. bağlantı · Türkçe özet
  14. Tosi S ve ark. (2017). Neonicotinoid pesticides and nutritional stress synergistically reduce survival in honey bees. Proceedings. Biological sciences. doi:10.1098/rspb.2017.1711 · Türkçe özet
  15. Özmen Özbakır G., Alişiroğlu D. G. (2019). Bal Arılarında Beslenme Fizyolojisi ve Metabolizması. Hayvansal Üretim 60(1):67. doi:10.29185/hayuretim.523081 · Türkçe özet
  16. Schmickl T, Crailsheim K (2004). Inner nest homeostasis in a changing environment with special emphasis on honey bee brood nursing and pollen supply. Apidologie. doi:10.1051/apido:2004019 · Türkçe özet
  17. Kösoğlu M. ve ark. (2019). Bal Arılarında Kışlama Öncesi Farklı Beslemenin Koloni Gelişimine Etkileri. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi 29(2):85. doi:10.18615/anadolu.660232 · Türkçe özet
  18. Smart M ve ark. (2016). Linking Measures of Colony and Individual Honey Bee Health to Survival among Apiaries Exposed to Varying Agricultural Land Use. PloS one. doi:10.1371/journal.pone.0152685 · Türkçe özet
  19. Adanacıoğlu H. ve ark. (2022). Economic Analysis of Honey Bee Colonies Fed with Different Pollen Diets before Wintering. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi 32(2):217. doi:10.18615/anadolu.1173055 · Türkçe özet
  20. Seehuus SC ve ark. (2006). Reproductive protein protects functionally sterile honey bee workers from oxidative stress. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. doi:10.1073/pnas.0502681103 · Türkçe özet
  21. Dağ M., Uçak Koç A. (2025). Overwintering Performance and Spring Development of Honeybee Colonies Fed with Spirulina (Arthrospira platensis). Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 22(1):105. doi:10.25308/aduziraat.1645404 · Türkçe özet
  22. Döke MA ve ark. (2015). Overwintering honey bees: biology and management. Current opinion in insect science. doi:10.1016/j.cois.2015.05.014 · Türkçe özet
  23. Korkmaz A. (2015). Anlaşılabilir Arıcılık. Samsun Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yayını. bağlantı · Türkçe özet