Arıcıya cevap
30 soru

Sık sorulanlar

Arıcılardan en çok gelen sorular, kısa ve kaynaklı cevaplarla. Cevabını bulamadığınız soruyu WhatsApp’tan sorun.

Arıya şurup ne zaman verilir?
İlkbaharda koloniyi büyütmek için 1:1, sonbaharda kış stoğunu tamamlamak için 2:1 şurup verilir1. Bal akımında ve ballık takılıyken şurup verilmez; şurupla beslenen arıdan alınan ürün bal olarak satılamaz2.
1:1 ve 2:1 şurup nasıl ölçülür?
Oranlar ağırlıkla ölçülür: 1:1 şurup 1 kg şeker ile 1 kg (1 litre) sudan, 2:1 şurup 2 kg şeker ile 1 kg sudan hazırlanır1. Şeker ılık suda karıştırılarak eritilir; karışımı ocakta kaynatmanız gerekmez.
Şurubu kaynatmak neden sakıncalı?
Isı, şekerli karışımlarda hidroksimetilfurfural (HMF) oluşumunu hızlandırır ve HMF arıya zehirliliği en iyi bilinen bileşiktir3. Şekeri ılık suda eritmek hem yeterli hem de daha güvenlidir.
Arılar şurubu neden almıyor?
Arılar besin alımını ihtiyaç duydukları oranlara göre ayarlar4; dışarıda nektar akıyorsa ya da petekler doluysa yemlik dolu kalabilir. Hava soğukken salkımdaki arılar yemliğe çıkamaz, ekşimiş ya da kokmuş şurubu da reddeder.
Glikoz ya da fruktoz şurubu verilebilir mi?
Verilebilir, ama sıcakta ve uzun süre bekletilen glikoz-fruktoz şuruplarında HMF yükselir; mısır şurupları üzerindeki çalışmada HMF oluşumu sıcaklıkla hızlandı3. Şeker kaynağının türü verimi etkileyebilecek bir seçimdir5; taze ve serin yerde saklanmış ürün tercih edin.
Arı keki ne zaman verilir?
Şekerli kek, havanın soğuk olduğu, sıvı şurubun alınamadığı ya da stoğun azaldığı dönemlerde salkımın üstüne konur6. Proteinli kek ise yavru büyütülürken dışarıdan yeterli polen girmiyorsa anlam taşır7.
Proteinli kek gerçek polenin yerini tutar mı?
Tam olarak tutmuyor: kışlama öncesi yapılan 24 kolonilik denemede karışık bahar poleni alan koloniler arılı çerçeve, yavrulu alan ve polen deposunda ticari kek grubundan anlamlı olarak üstündü8. Yine de polen yokken verilen protein takviyesi, yalnız şurupla beslemeye göre bakıcı arıların bezlerini çok daha iyi destekledi9.
Keke soya unu ya da maya katılabilir mi?
İlkbahar denemesinde polen ikamesi verilen koloniler polen verilenlerle benzer performans gösterdi7. Soya küspesinde alerjen proteinler ve besin karşıtı maddeler bulunabiliyor; laboratuvarda bunların fermantasyonla azaltılabildiği gösterildi10. Polenin sterol gibi mikro besinleri de taşıdığını unutmayın11.
Spirulinalı kek işe yarar mı?
Muğla'da grup başına 4 kolonilik denemede %20 spirulinalı kek alan koloniler ilkbaharda en yüksek ergin arı ve yavru alanına ulaştı, ancak farklar istatistiksel olarak önemsizdi12. %30 spirulinalı kek daha az tüketildi; oranı yüksek tutmamak gerekir.
Polen eksikliği kovanda nasıl anlaşılır?
Polen kesildiğinde koloni önce genç larvaları yer, büyük larvaları da erken kapatır; bu yavru alanında düzensiz boşluklar olarak görülür13. Polen deposunun boşalması ve yavru alanının daralması en belirgin işaretlerdir1.
Tek bir bitkiden gelen polen yeterli mi?
Polenin protein içeriği türden türe yaklaşık %2,5 ile %61 arasında değişir14. Laboratuvarda çok çiçekli polen, daha proteinli tek polenlere göre bile bağışıklık göstergelerini daha çok artırdı15; çeşitlilik özellikle hastalık baskısı altında öne çıkar16.
Polen tuzağı koloniye zarar verir mi?
Polen tuzağıyla girişin azaltılması, kolonilerde genç larvaların yenmesini tetikledi13. İlkbaharda polen hasadının düşmesi sonraki aylarda nüfusu ve kış stoğunu azaltıp kış kayıplarını artırabiliyor17; tuzağı yalnız güçlü kolonilerde ve kısa süre kullanmak daha güvenlidir.
Arı ekmeği bekledikçe daha mı besleyici olur?
Hayır; arılar 3 günden kısa süredir depolanmış taze poleni tercih ediyor ve depolanan polende bakteri sayısı zamanla azalıyor18. Arı ekmeği, bal ve salgılarla korunmuş polendir; değeri esasen polenin kendisinden gelir.
Kışlık arı nedir, nasıl oluşur?
Kışlık arı, sonbaharda yavru bakımı azaldığında çıkan, vitellogenin ve yağ deposu dolu, aylarca yaşayabilen işçi arıdır19. Polen kaynaklarının azalması yavru büyütmeyi yavaşlatır ve uzun ömürlü arıların ortaya çıkmasını başlatır20.
Sonbaharda polen vermek kışı etkiler mi?
Kışlama öncesi polen verilen koloniler daha çok arılı çerçeve ve yavrulu alana sahip oldu, ancak kışlama yeteneğinde fark çıkmadı8. Haşhaş ve laden poleni verilen gruplar ekonomik açıdan daha avantajlıydı21; sonbaharda ölçülen polen toplama miktarı kış yaşamasını öngören ölçütler arasındaydı22.
Kış ortasında arıya şurup verilir mi?
Soğukta salkımdaki arılar sıvı şurubu alıp işleyemez ve fazla nem kovanı zorlar; stok eksikse çıta üstüne şekerli kek konur6. Kışın başarısı sonbaharda yapılan hazırlığa bağlıdır23.
Kovandaki kış stoğunu nasıl ölçerim?
Kovanı arkasından hafifçe kaldırarak ya da el kantarıyla tartarak stoğu kapağı açmadan tahmin edebilirsiniz. Rehberler, stokların değerlendirilmesini sonbahar besleme kararının ilk adımı olarak görür1.
Arılar kışı neyle geçirir?
Salkımdaki arılar bal ya da şurup stoğundan aldığı şekeri yakarak ısı üretir; vücutlarındaki yağ dokusu da glikojen ve yağ olarak enerji depolar24. Kışlık arının uzun ömrü, sonbaharda biriktirdiği protein deposuna dayanır19.
Şurup verilen kovanın balı sahte mi sayılır?
Bal Tebliği'ne göre arıların şurupla beslenmesiyle elde edilen ürün bal olarak satılamaz2. Ana akımda verilen şurup bala dolaylı yoldan şeker geçirebilir; AB'nin incelediği 320 ithal bal örneğinin %46'sında şeker şurubu şüphesi vardı25.
Arıya bal vermek sakıncalı mı?
Balda arının detoksifikasyon ve bağışıklık genlerini harekete geçiren bileşenler bulunur26. Ancak başka kovandan ya da bilinmeyen kaynaktan gelen bal, Amerikan yavru çürüklüğü etkeninin belirti vermeden taşınan sporlarını içerebilir27; yalnız kendi sağlıklı kovanınızın balını kullanın.
Bir kovandan ortalama kaç kilo bal alınır?
2025'te Türkiye'de 8.817.155 kovandan 97.253 ton bal üretildi; bu kovan başına yaklaşık 11 kg demektir28. Bu ortalama bölgeye, floraya ve koloni yönetimine göre geniş bir aralıkta değişir.
İlkbahar beslemesi bal verimini artırır mı?
Üç yıllık bir denemede ilkbaharda polen desteği alan koloniler yavruya erken başladı; bir yıl bal verimi iki katına çıktı, diğer iki yıl ise farklar yaz ortasında kapandı7. Baharda yaşanan polen kıtlığı ise sonraki aylarda nüfusu ve stoğu azaltabiliyor17.
Arıya probiyotik vermek işe yarar mı?
Sonuçlar suşa göre değişiyor: arı kökenli bakterilerle yapılan bazı saha denemelerinde yavru alanı ve bal stoğu arttı2930. Başka saha denemelerinde ise koloni gücünde ya da bal veriminde fark bulunmadı3132.
İnsanlar için satılan probiyotik arıya verilebilir mi?
Önerilmez: ticari bir insan probiyotiği katılmış şurup alan arılar Nosema ceranae'ye daha duyarlı oldu ve spor sayısı kontrolden 25 kat yüksek çıktı33. İnsan kullanımına yönelik probiyotikler saha denemesinde de koloni ölçütlerini değiştirmedi32.
Antibiyotik arının bağırsak florasını bozar mı?
Evet; antibiyotik uygulaması bağırsak mikrobiyotasında kalıcı değişikliklere yol açtı ve arıların yaşama oranını düşürdü34. Oksitetrasiklin ve tilozin floranın hemen küçülmesine neden oldu ve sonrasında verilen arıya özgü olmayan probiyotikler toparlanmaya katkı sağlamadı35.
Genç arı bağırsak bakterilerini nereden alır?
Yeni çıkan arının bağırsağı bakterisizdir ve tipik flora kovanda 4–6 gün içinde yerleşir36. Çekirdek türler büyük ölçüde bakıcı arılarla ve onların dışkı materyaliyle temas yoluyla aktarılır36.
BeePro+ şuruba nasıl katılır?
Şurup 30 °C'nin altına soğuduktan sonra her litresine 5 damla (0,25 ml) BeePro+ eklenir37. Büyük kazanda doz önce az miktar ılık şurupta açılıp sonra karışıma dökülür; şişe kullanmadan önce 5–10 saniye çalkalanır37.
BeePro+ kekte ve içme suyunda nasıl kullanılır?
10 kg arı kekine 2,5 ml (yaklaşık 50 damla) BeePro+, hamur yoğrulurken katılır37. Arılığın içme suyunda 1 litre suya 2 damla kullanılır ve hazırlanan su 3 gün kullanılır; çıta arası fısfıs uygulamasında 1 litre suya 10 damla, 10 günde bir uygulanır37.
BeeHive+ nereye ve ne sıklıkla sıkılır?
BeeHive+ seyreltilmeden kovanın iç yüzeylerine, çıta aralarına, dip tahtasına ve örtü bezine sıkılır; arının üzerine sıkılmaz37. Dolu kovan kontrolünde çıta arası ve tabana 4–6 fıs, 10–15 günde bir; boş kovanda aktarımdan 15–20 dakika önce 5–8 fıs; kışlatma öncesi tek sefer 6–10 fıs uygulanır37.
100 ml BeePro+ kaç kovana yeter?
100 ml şişe 400 litre şuruba ya da 400 kg keke yeter; kovan sayısı verdiğiniz şurup ya da kek miktarına göre hesaplanır37. Şişe 25 °C'nin altında, güneş görmeyen bir yerde saklanır; etiketine göre BeePro+ sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur ve yemden yararlanmayı destekler37.

Kaynaklar

  1. Honey Bee Health Coalition (2024). Honey Bee Nutrition Guide. Honey Bee Health Coalition. bağlantı · Türkçe özet
  2. Tarım ve Orman Bakanlığı (2020). Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7). Resmî Gazete 31107, 22.04.2020. bağlantı · Türkçe özet
  3. LeBlanc BW ve ark. (2009). Formation of hydroxymethylfurfural in domestic high-fructose corn syrup and its toxicity to the honey bee (Apis mellifera). Journal of agricultural and food chemistry. doi:10.1021/jf9014526 · Türkçe özet
  4. Wright GA ve ark. (2018). Nutritional Physiology and Ecology of Honey Bees. Annual review of entomology. doi:10.1146/annurev-ento-020117-043423 · Türkçe özet
  5. Sammataro D, Weiss M (2013). Comparison of Productivity of Colonies of Honey Bees,Apis mellifera, Supplemented with Sucrose or High Fructose Corn Syrup. Journal of Insect Science. doi:10.1673/031.013.1901 · Türkçe özet
  6. Korkmaz A. (2015). Anlaşılabilir Arıcılık. Samsun Tarım ve Orman İl Müdürlüğü yayını. bağlantı · Türkçe özet
  7. Mattila HR, Otis GW (2006). Influence of pollen diet in spring on development of honey bee (Hymenoptera: Apidae) colonies. Journal of economic entomology. doi:10.1603/0022-0493-99.3.604 · Türkçe özet
  8. Kösoğlu M. ve ark. (2019). Bal Arılarında Kışlama Öncesi Farklı Beslemenin Koloni Gelişimine Etkileri. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi 29(2):85. doi:10.18615/anadolu.660232 · Türkçe özet
  9. DeGrandi-Hoffman G ve ark. (2010). The effect of diet on protein concentration, hypopharyngeal gland development and virus load in worker honey bees (Apis mellifera L.). Journal of insect physiology. doi:10.1016/j.jinsphys.2010.03.017 · Türkçe özet
  10. Hwang CY ve ark. (2025). In vitro evaluation of Bacillus subtilis isolated from Apis mellifera for potential use as a probiotic feed additive in honeybees. Scientific reports. doi:10.1038/s41598-025-33832-8 · Türkçe özet
  11. Chakrabarti P ve ark. (2019). Evaluating Effects of a Critical Micronutrient (24-Methylenecholesterol) on Honey Bee Physiology. Annals of the Entomological Society of America. doi:10.1093/aesa/saz067 · Türkçe özet
  12. Dağ M., Uçak Koç A. (2025). Overwintering Performance and Spring Development of Honeybee Colonies Fed with Spirulina (Arthrospira platensis). Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 22(1):105. doi:10.25308/aduziraat.1645404 · Türkçe özet
  13. Schmickl T, Crailsheim K (2001). Cannibalism and early capping: strategy of honeybee colonies in times of experimental pollen shortages. Journal of comparative physiology. A, Sensory, neural, and behavioral physiology. doi:10.1007/s003590100226 · Türkçe özet
  14. Roulston TH ve ark. (2000). WHAT GOVERNS PROTEIN CONTENT OF POLLEN: POLLINATOR PREFERENCES, POLLEN–PISTIL INTERACTIONS, OR PHYLOGENY?. Ecological Monographs. doi:10.1890/0012-9615(2000)070[0617:wgpcop]2.0.co;2 · Türkçe özet
  15. Alaux C ve ark. (2010). Diet effects on honeybee immunocompetence. Biology letters. doi:10.1098/rsbl.2009.0986 · Türkçe özet
  16. Di Pasquale G ve ark. (2013). Influence of pollen nutrition on honey bee health: do pollen quality and diversity matter?. PloS one. doi:10.1371/journal.pone.0072016 · Türkçe özet
  17. Requier F ve ark. (2016). The carry‐over effects of pollen shortage decrease the survival of honeybee colonies in farmlands. Journal of Applied Ecology. doi:10.1111/1365-2664.12836 · Türkçe özet
  18. Anderson KE ve ark. (2014). Hive‐stored pollen of honey bees: many lines of evidence are consistent with pollen preservation, not nutrient conversion. Molecular Ecology. doi:10.1111/mec.12966 · Türkçe özet
  19. Amdam GV, Omholt SW (2002). The regulatory anatomy of honeybee lifespan. Journal of theoretical biology. doi:10.1006/jtbi.2002.2545 · Türkçe özet
  20. Mattıla HR, Otıs GW (2007). Dwindling pollen resources trigger the transition to broodless populations of long‐lived honeybees each autumn. Ecological Entomology. doi:10.1111/j.1365-2311.2007.00904.x · Türkçe özet
  21. Adanacıoğlu H. ve ark. (2022). Economic Analysis of Honey Bee Colonies Fed with Different Pollen Diets before Wintering. ANADOLU Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi 32(2):217. doi:10.18615/anadolu.1173055 · Türkçe özet
  22. Smart M ve ark. (2016). Linking Measures of Colony and Individual Honey Bee Health to Survival among Apiaries Exposed to Varying Agricultural Land Use. PloS one. doi:10.1371/journal.pone.0152685 · Türkçe özet
  23. Döke MA ve ark. (2015). Overwintering honey bees: biology and management. Current opinion in insect science. doi:10.1016/j.cois.2015.05.014 · Türkçe özet
  24. Arrese EL, Soulages JL (2010). Insect Fat Body: Energy, Metabolism, and Regulation. Annual Review of Entomology. doi:10.1146/annurev-ento-112408-085356 · Türkçe özet
  25. Avrupa Komisyonu (2023). From the hives: EU coordinated action to deter certain fraudulent practices in the honey sector (2021-2022). European Commission, Knowledge for Policy. bağlantı · Türkçe özet
  26. Mao W ve ark. (2013). Honey constituents up-regulate detoxification and immunity genes in the western honey bee Apis mellifera. Proceedings of the National Academy of Sciences. doi:10.1073/pnas.1303884110 · Türkçe özet
  27. Daisley BA ve ark. (2020). Novel probiotic approach to counter Paenibacillus larvae infection in honey bees. The ISME journal. doi:10.1038/s41396-019-0541-6 · Türkçe özet
  28. TÜİK (2026). Hayvansal Üretim İstatistikleri, 2025. Türkiye İstatistik Kurumu. bağlantı · Türkçe özet
  29. Alberoni D ve ark. (2018). Impact of beneficial bacteria supplementation on the gut microbiota, colony development and productivity of Apis mellifera L. Beneficial microbes. doi:10.3920/bm2017.0061 · Türkçe özet
  30. Audisio MC, Benítez-Ahrendts MR (2011). Lactobacillus johnsonii CRL1647, isolated from Apis mellifera L. bee-gut, exhibited a beneficial effect on honeybee colonies. Beneficial microbes. doi:10.3920/bm2010.0024 · Türkçe özet
  31. Arredondo D ve ark. (2023). Supplementation of honey bee production colonies with a native beneficial microbe mixture. Beneficial microbes. doi:10.1163/18762891-20220099 · Türkçe özet
  32. Busenitz K, Lundgren JG (2025). No effects of human-grade probiotics on Apis mellifera (Hymenoptera: Apidae) health metrics. Journal of economic entomology. doi:10.1093/jee/toaf210 · Türkçe özet
  33. Ptaszyńska AA ve ark. (2016). Are commercial probiotics and prebiotics effective in the treatment and prevention of honeybee nosemosis C?. Parasitology research. doi:10.1007/s00436-015-4761-z · Türkçe özet
  34. Raymann K ve ark. (2017). Antibiotic exposure perturbs the gut microbiota and elevates mortality in honeybees. PLoS biology. doi:10.1371/journal.pbio.2001861 · Türkçe özet
  35. Anderson KE ve ark. (2024). A longitudinal field study of commercial honey bees shows that non-native probiotics do not rescue antibiotic treatment, and are generally not beneficial. Scientific Reports. doi:10.1038/s41598-024-52118-z · Türkçe özet
  36. Powell JE ve ark. (2014). Routes of Acquisition of the Gut Microbiota of the Honey Bee Apis mellifera. Applied and environmental microbiology. doi:10.1128/aem.01861-14 · Türkçe özet
  37. Vetorin (2026). BeePro+ ve BeeHive+ ürün sayfaları. vetorin.com.tr. bağlantı · Türkçe özet